دپارتمان مهندسی مکانیک ایران

انجمن مهندسی مکانیک

انجمن تست های غیر مخرب

انجمن علمی مهندسی پزشکی

انجمن بیومکانیک

آموزش تعمیر تجهیزات پزشکی

آموزش تعمیرات تجهیزات پزشکی

دوره های مهندسی پزشکی

دوره های آموزشی مهندسی پزشکی

انجمن مهندسی پزشکی

آموزش تعمیر تجهیزات دندانپزشکی

آموزش بازرسی جوش

آموزش پایپینگ


             
انواع و اقسام.طريقه ساخت وكاربرد چرخ دنده ها
نوشته شده توسط علی قربانزاده   
دوشنبه ، 15 اسفند 1390 ، 22:57

انواع و اقسام.طريقه ساخت وكاربرد چرخ دنده ها

اساسا چرخدنده ها شکل تکامل یافته چرخ های اصطکاکی هستند که برای جلوگیری از لغزش و اطمینان از یکنواختی

حرکت نسبی دندانه به آنها اضافه شده است.

کاربردها، انواع چرخدنده ها، محاسن و معایب چرخدنده ها، شراط فیزیکی لازم در چرخدنده ها، روشهای ساخت

چرخدنده ها و ... مواردی هستند که در این مقاله به آنها پرداخته شده است.

کاربردها:

1 / 6

انواع و اقسام.طريقه ساخت وكاربرد چرخ دنده ها

از جمله موارداستفاده از چرخدنده ها انتقال دورونیزقدرت از محوری به محور دیگروهمچنین تغییر حرکت دورانی به

خطی و بالعکس از دیگر کاربردها میباشد.

انواع چرخدنده ها:

چرخدنده ها را به چند صورت میتوان طبقه بندی کرد.ممکن است بر حسب شکل ظاهری ، نوع کاربرد ویا روش ساخت

آنها را طبقه بندی کرد. اما دراکثر مواقع چرخدنده ها بر حسب شکل ظاهری طبقه بندی میشوند:

چرخدنده های ساده-مارپیچ-شانه ای-مخروطی-مخروط مارپیچ-حلزون-چرخ حلزون-جناغی –اختلافی و ....

از مهمترین چرخدنده ها میباشند.

معایب چرخدنده ها:

-1 حرارت ایجاد شده بین دو چرخدنده : به علت رعایت نکردن لقی استاندارد بین دو چرخدنده وعدم روغنکاری مناسب

-2 صداهای ناهنجار: در چرخدنده های ساده صدا بیشتر و در چرخدنده های مارپیچ و جناغی صدا کمتر است.

-3 ترک خوردن و پوسته پوسته شدن : اغلب در چرخدنده های آبکاری شده به وجود می آید.

2 / 6

انواع و اقسام.طريقه ساخت وكاربرد چرخ دنده ها

-4 سائیدگی دندانه ها: دراغلب مواردی که دو چرخدنده با هم درگیر میشوند چرخدنده ای که قطرش کوچکتر است

زود تر سائیده میشود به همین جهت چرخدنده کوچکتر باید سخت تر انتخاب شود.

محاسن چرخدنده ها:

-1 انتقال نیروی بیشتر: در مقایسه با چرخ تسمه و چرخ زنجیرو درایوهای مشابه دیگر، در صورت استفاده از چرخدنده

میتوان سرعت بیشترو قدرت بیشتری را انتقال داد همچنین هنگام استفاده از چرخدنده اتلاف نیرو کمتر میباشد و در نهایت

دوام و عمر مجموعه بیشتر خواهد بود.

-2 انتقال نیرو درجهت های مختلف : از چرخدنده ها میتوان برای انتقال نیرو در محور های موازی و متنافر و متقاطع

تحت زوایای مختلف استفاده نمود.

-3 شکستن نسبتها

-4 تبدیل حرکت دورانی به خطی و بالعکس

شراط فیزیکی لازم در چرخدنده ها:

برای عملکرد موفقیت آمیز چرخنده ها پنج شرط زیر باید اعمال شود:

-1 مقطع حقیقی دندانه ها باید با مقطع تئوری یکی باشد.

3 / 6

انواع و اقسام.طريقه ساخت وكاربرد چرخ دنده ها

-2 فاصله دندانه ها باید یکسان و درست باشد.

-3 دایره گام حقیقی باید بر دایره گام تئوری منطبق و با محور چرخش چرخدنده هم مرکز باشد. همچنین نقطه تماس دو

چرخدنده درگیر، در دایره گام (قطر متوسط چرخدنده) باشد.

-4 سطح پیشانی و دامنه دندانه ها باید صاف و دارای سختی کافی برای مقاومت در مقابل سایش و جلوگیری از ایجاد صدا

در هنگام چرخش باشند.

-5 محورهای مرکزی و یاتاقانها دارای استحکام کافی باشند تا در اثر بارهای وارده هنگام کار بتوانند فاصله مرکز تا مرکز

مطلوب را حفظ کنند.

روش ساخت چرخدنده ها:

روشهای مختلفی برای ساخت چرخدنده وجود دارد که هرکدام دارای معایب و مزایایی هستند و باید با توجه به نوع

چرخدنده ، جنس ، دقت مورد نیاز، امکانات موجود و هزینه ساخت بهترین روش را انتخاب کرد.

تعدادی ازاین روش ها عبارتند:

-1 توسط فرزهای افقی وعمودی(به کمک دستگاه تایلکوف)

-2 توسط دستگاههای هابینگ

-3 توسط دستگاههای مخصوص دنده زنی

4 / 6

انواع و اقسام.طريقه ساخت وكاربرد چرخ دنده ها

-4 توسط دستگاههای صفحه تراش و کله زنی

-5 توسط دستگاههای اسپارک

-6 توسط دستگاههای خانکشی

-7 توسط ریخته گری

-8 توسط قالبهای FINE BLANKING

چرخدنده ها اکثرا با دو منحنی اینولوت یا سیکلوئید طراحی و ساخته میشوند. برای ساخت چرخدنده های بزرگ و نیز

جاهایی که انتقال قدرت زیاد مد نظرباشد از منحنی اینولوت استفاده میشود.

ولی برای ساخت چرخدنده های ظریف مانند چرخدنده های ساعت از منحنی سیکلوئید استفاده میشود.

انتخاب جنس:

برای ساخت چرخدنده ها از مواد مختلفی مانند انواع فولادها و آلیاژهای غیر آهنی و همچنین مواد کامپوزیت میتوان

استفاده کرد. اما در هنگام اتخاب جنس باید به چند نکته توجه کرد:

5 / 6

انواع و اقسام.طريقه ساخت وكاربرد چرخ دنده ها

-1 جنس چرخدنده ها را باید طوری انتخاب کرد که قادر به تحمل فشار وانتقال نیروی لازم باشد.

-2 مواد تشکیل دهنده چرخدنده ها را باید طوری انتخاب کرد که قابلیت ماشینکاری را داشته باشد تا پس از عمل

ماشینکاری از نظر کیفیت سطح کیفیت مناسبی داشته باشد.استفاده از مواد فوق سخت مستلزم استفاده از روشهای غیر سنتی

ماشینکاری و در نهایت افزایش زمان تولید و افزایش هزینه ها خواهد شد.

معمولابرای ساخت چرخدنده هایی که در ماشینهای ابزار به کار میروند از فولادهای ریختگی با 3. تا 45 . درصد کربن

وهمچنین فولادهای آلیاژی همراه با نیکل و کرم را برای چرخدنده هایی که بایستی بار زیادی را تحمل کنند و در مقابل

سایش مقاوم باشند استفاده میکنند.در مواردی هم از چدن ها استفاده میشود.

6 / 6

 
سامانه هوشمند ژورنال مقالات