دپارتمان مهندسی مکانیک ایران

انجمن مهندسی مکانیک

انجمن تست های غیر مخرب

انجمن علمی مهندسی پزشکی

انجمن بیومکانیک

آموزش تعمیر تجهیزات پزشکی

آموزش تعمیرات تجهیزات پزشکی

دوره های مهندسی پزشکی

دوره های آموزشی مهندسی پزشکی

انجمن مهندسی پزشکی

آموزش تعمیر تجهیزات دندانپزشکی

آموزش بازرسی جوش

آموزش پایپینگ


             

جعبه دنده

جعبه دندنه هاي دستي معمولاً از شيوه اي به نام (H-pattern) براي تعويض دنده استفاده مي کنند اما اگر به شيوه تعويض دنده در موتور سيکلتها توجه کرده باشيد مي دانيد که آنها براي تعويض دنده از شيوه اي متفاوت بهره مي گيرند. در موتور سيکلتها معمولاً تعويض دنده با فشار دادن به بالا و پايين يک اهرم بوسيله پا صورت مي پذيرد. اين شيوه در تعويض دنده بسيار سريعتر از گونه (H-pattern) مي باشد. اينگونه جعبه دندنه ها اصطلاحاً جعبه دندنه ترتيبي (Sequential Manual Transmission) ناميده مي شود.

امروزه جعبه دندنه هاي پنج سرعته معمولاً به شکل استاندارد زير در خودروها به کار برده مي شود.

در اين مجموعه سه ماهک (U شکل) و سه ميل ماهک که با دسته دنده درگير مي باشد بکار رفته است. شکلهاي زير مي تواند بيانگر وضعيت خلاص، دنده عقب، يک و دو باشد؛ همچنين شيوه (H-pattern) نيز در آن نشان داده شده است

شيوه (H-pattern) به شما اجازه مي دهد که با انتقال دسته دنده بين ميل ماهکها آنها را به عقب يا جلو برانيد.

جعبه دندنه هاي دستي ترتيبي نيز به شکل مشابهي کار مي کنند و تنها تفاوت آنها و جعبه دندنه هاي (H-pattern) در نحوه کنترل ميل ماهکها مي باشد.

در برخي ماشينهاي مسابقه اي، حرکت دسته دنده به سمت جلو و عقب باعث افزايش يا کم شدن دنده مي شود. براي مثال براي تغيير دنده از 2 به 3 دسته دنده را يکبار به جلو فشار مي دهيم و براي دنده 4 مجدداً دسته دنده را به جلو فشار مي دهيم و همچنين از دنده 4 به 5 بار ديگر دسته دنده را به جلو فشار مي دهيم و برعکس براي کم کردن دنده مثلاً از 5 به 4 دسته دنده را يکبار به عقب مي کشيم و تکرار آن باعث کم شدن مجدد دنده مي شود. در حقيقت در موتور سيکلت نيز همين کار را انجام مي دهيم با اين تفاوت که بجاي حرکت دسته دنده به عفب و جلو، دنده را به بالا و پايين فشار مي دهيم.

در اين سيتم تعويض دنده ها به کمک يک استوانه (Drum) شيار دار به شکل زير صورت مي پذيرد.

همانطور که مشاهده مي کنيد روي درام يا استوانه شيارهاي ماشينکاري شده وجود دارد . اين شيار ها يکي از دو کار زير را جهت تعويض دنده انجام مي دهند.

- اگر درام دور از چزخ دنده هاي جعبه دنده قرار گرفته باشد, شيارها ميل ماهک ها را جهت تعويض دنده کنترل مي کند.

- اگر درام نزديک به چرخدنده ها باشد شيارها مستقيماً خود ماهک ها را کنترل مي کند و ديگر نيازي به ميل ماهک ها نيست.

اين تکنولوژي تعداد قطعات را کمتر و مجموعه را جمع و جور تر مي نمايد.

هنگامي که دسته دنده را حرکت مي دهيم اين دسته درام يا استوانه را به اندازه يک گام ( براي مثال 50 درجه) مي چرخاند. اين چرخش باعث حرکت ماهک يا ميل ماهک مطابق با شيارها مي شود و بدينوسيله کار تعويض دنده صورت مي گيرد.

اين شيوه همان حالت ترتيبي مي باشد که در آن پرشي وجود ندارد، براي مثال از يک به دو يا از دو به سه بايستي استوانه (درام) در جهت يکسان و به همان اندازه چرخانده شود؛ و به عکس براي کم کردن دنده. از محاسن اصلي اين شيوه عدم اشتباه در تعويض دنده مي باشد چرا که هميشه به يک دنده بالاتر يا پايين تر مي رويم.

 

مزايا:

 

تقريباً همه ماشينهاي مسابقه اي با جعبه دنده هاي دستي از شيوه ترتيبي استفاده مي کنند تا شيوه H-Pattern. در مجموع چهار دليل اصلي را در اين باره مي توان برشمرد:

1- تعويض دنده در شيوه ترتيبي سريعتر مي باشد . براي مثال جهت تعويض دنده از 2 به 3 بايد با دو حرکت، ابتدا دسته دنده را از 2 تا خلاص و سپس از خلاص تا 3 به طرف جلو فشار دهيم. که وقت مي گيرد. حال آنکه در جعبه دنده ترتيبي براي تعويض دنده شما به سادگي فقط دسته دنده را به سمت جلو فشار مي دهيد.

 

2- تعويض دنده به شيوه ترتيبي هميشه ثابت است؛ به عبارتي بهتر لزومي ندارد که شما فکر کنيد که در دنده چند هستيد و به دنده چند بايد برويد، بلکه تنها با دسته دنده به سمت جلو فشار مي دهيد. اين همان کاري است که براي هر تعويض دنده انجام مي دهيد.

 

3- موقعيت دسته دنده ثابت است؛ در شيوه H-Pattern موقعيت دسته دنده بسته به هر دنده اي در موقعيت خاصي است که شما براي تعويض دنده بايستي به آن اشراف داشته باشيد؛ حال آنکه در جعبه دنده ترتيبي موقعيت دسته دنده ثابت مي باشد.

 

4- عدم اشتباه در جعبه دنده ترتيبي. اگر در شيوه H-Pattern در حين مسابقه تعويض دنده اشتباهي رخ دهد، (مثلا به جاي 3 به 4 ، 3 به 2) موتور و جعبه دنده به شدت آسيب خواهند ديد، در صورتيکه چنين خطايي در جعبه دنده ترتيبي وجود ندارد.


از ديگر محاسن اين جعبه دنده، نياز به فضاي کم براي جابجايي دسته دنده مي باشد؛ چرا که تنها دسته دنده را به عقب و جلو مي فشاريم نه چپ و راست.

همچنين لازم به ذکر است که درام را هم مي توان بصورت دستي کنترل کرد هم با استفاده از ادوات هيدروليکي، پنوماتيکي و الکترونيکي. در حالت الکترونيکي براي کنترل اين مکانيزم يک جفت دکمه روي غربال فرمان تعبيه شده است که راننده بدون جابجا نمودن دست خود و براحتي قادر به کنترل آن مي باشد.

 

کتابخانه دیجیتال دپارتمان

سامانه هوشمند ژورنال مقالات